فراتر از ذهن

فراتر از ذهن 

آلن واتس

ترجمه ی کامران بهمنی 

چاپ: سوم

شابک:9786227857177

قیمت:490000 هزار تومان

ــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

کتاب فراتر از ذهن اثر آلن واتس با ترجمه کامران بهمنی، اثری در حوزه فلسفه، خودشناسی و اندیشه‌های شرقی است که خواننده را با پرسش‌هایی درباره آگاهی، هویت، زندگی، تغییر و رابطه انسان با جهان روبه‌رو می‌کند. این کتاب با عنوان انگلیسی Out of Your Mind شناخته می‌شود و بر پایه مجموعه‌ای از آموزه‌ها و سخنرانی‌های آلن واتس شکل گرفته است. در این اثر، واتس تلاش می‌کند برخی مفاهیم فلسفه و عرفان شرقی را با زبانی قابل‌فهم برای مخاطب غربی و امروزی توضیح دهد.

آنچه کتاب فراتر از ذهن را از یک اثر صرفاً نظری جدا می‌کند، شیوه نگاه آن به «ذهن» و «خود» است. واتس به جای آنکه ذهن را دشمن انسان بداند، درباره محدودیت‌هایی صحبت می‌کند که در نتیجه عادت‌های ذهنی، تصور ما از خود و تلاش برای کنترل کامل زندگی ایجاد می‌شود. در نگاه او، انسان اغلب خود را موجودی جدا از جهان تصور می‌کند، در حالی که زندگی مجموعه‌ای به‌هم‌پیوسته است و انسان نیز بخشی از همین جریان است.

معرفی کتاب فراتر از ذهن

فراتر از ذهن کتابی درباره آگاهی و شیوه نگاه انسان به زندگی است. آلن واتس در این اثر موضوعاتی مانند ماهیت آگاهی، وابستگی متقابل، تصور انسان از «خود»، کنترل، تغییر، ذن، هندوئیسم، بودیسم و مفهوم پوچی را در کنار یکدیگر قرار می‌دهد.

عنوان کتاب به معنای کنار گذاشتن عقل یا فکر کردن کمتر نیست. منظور واتس از «فراتر رفتن از ذهن» بیشتر به عبور از برداشت‌های محدود و عادت‌شده‌ای مربوط است که انسان درباره خودش و جهان دارد. به همین دلیل، کتاب خواننده را دعوت می‌کند که برخی باورهای قطعی خود را دوباره بررسی کند و به تجربه مستقیم زندگی توجه بیشتری داشته باشد.

در این مسیر، مفهوم «بازی کیهانی» اهمیت زیادی پیدا می‌کند. جهان در نگاه واتس فقط مجموعه‌ای از اشیای جدا از هم نیست؛ بلکه فرایندی زنده و پیوسته است که انسان نیز درون آن قرار دارد. از این دیدگاه، بسیاری از چیزهایی که انسان آن‌ها را جدی، ثابت و قطعی می‌داند، ممکن است شکل‌هایی موقت از یک جریان بزرگ‌تر باشند.

آلن واتس؛ نویسنده کتاب فراتر از ذهن

آلن واتس از شناخته‌شده‌ترین مفسران فلسفه و اندیشه‌های شرقی برای مخاطبان غربی بود. او در قرن بیستم درباره فلسفه و ادیان آسیایی، به‌ویژه ذن، بودیسم، هندوئیسم و دیگر سنت‌های فکری شرقی سخنرانی و کتاب‌های متعددی منتشر کرد. یکی از ویژگی‌های آثار او این است که مفاهیم دشوار فلسفی و معنوی را با زبانی نسبتاً صمیمی، مثال‌های روزمره و گاهی با طنز توضیح می‌دهد.

واتس به دلیل توانایی‌اش در ایجاد ارتباط میان سنت‌های فکری شرق و پرسش‌های انسان مدرن، در میان طیف گسترده‌ای از خوانندگان شناخته شد. او به جای ارائه مجموعه‌ای از دستورالعمل‌های خشک، بیشتر تلاش می‌کرد زاویه دید مخاطب را تغییر دهد؛ یعنی به او نشان دهد که ممکن است مسئله اصلی، نه خود زندگی، بلکه شیوه نگاه ما به زندگی باشد.

کتاب فراتر از ذهن نیز یکی از آثاری است که این ویژگی فکری و بیانی آلن واتس را به‌خوبی نشان می‌دهد. نسخه اصلی این اثر از آموزه‌ها و سخنرانی‌های منتخب او شکل گرفته و مارک واتس، فرزند آلن واتس و آرشیویست آثار او، در تدوین این مجموعه نقش داشته است.

مترجم کتاب فراتر از ذهن؛ کامران بهمنی

نسخه فارسی کتاب فراتر از ذهن با ترجمه کامران بهمنی منتشر شده است. ترجمه این اثر اهمیت ویژه‌ای دارد، زیرا موضوعات مطرح‌شده در کتاب فقط اطلاعات ساده و روزمره نیستند و بخش‌هایی از آن به مفاهیم فلسفی و معنوی مانند آگاهی، خود، ذن، وابستگی متقابل و پوچی مربوط می‌شود.

در چنین اثری، انتقال درست مفهوم و حفظ ارتباط میان زبان فلسفی و زبان قابل‌فهم برای مخاطب عمومی اهمیت زیادی دارد. هدف ترجمه را می‌توان انتقال اندیشه‌های واتس به خواننده فارسی‌زبان دانست، به شکلی که متن همچنان برای مخاطبی که مطالعه تخصصی فلسفه ندارد قابل پیگیری باشد.

موضوع کتاب فراتر از ذهن چیست؟

موضوع اصلی کتاب را می‌توان در چند پرسش اساسی خلاصه کرد:

انسان خود را چگونه تعریف می‌کند؟
آگاهی چیست؟
آیا ما واقعاً موجوداتی جدا از جهان هستیم؟
چرا می‌خواهیم همه چیز را کنترل کنیم؟
چه چیزی باعث می‌شود با تغییر، مرگ یا عدم قطعیت مبارزه کنیم؟
و آیا ممکن است رهایی از برخی رنج‌های ذهنی، نه با کنترل بیشتر، بلکه با پذیرفتن ماهیت متغیر زندگی حاصل شود؟

آلن واتس در طول کتاب از دیدگاه‌های شرقی استفاده می‌کند تا این پرسش‌ها را بررسی کند. او درباره این تصور رایج صحبت می‌کند که «من» موجودی مستقل است که از جهان بیرون ایستاده و می‌تواند آن را مشاهده و کنترل کند. یکی از ایده‌های مهم کتاب این است که انسان باید رابطه خود را با محیط، دیگران و کل فرایند زندگی دوباره ببیند.

در این نگاه، «خود» چیزی کاملاً جدا و ثابت نیست. انسان در شبکه‌ای از روابط، تجربه‌ها، خاطرات و تغییرات زندگی می‌کند و نمی‌توان او را به‌طور کامل جدا از این جریان تعریف کرد.

ساختار کتاب فراتر از ذهن

کتاب فراتر از ذهن ساختاری شش‌بخشی و در مجموع ۱۷ فصل دارد. هر بخش از زاویه‌ای متفاوت به مسئله آگاهی و رابطه انسان با جهان نزدیک می‌شود.

بخش اول؛ طبیعت آگاهی

بخش نخست با عنوان طبیعت آگاهی به چگونگی تصور انسان از جهان و آگاهی می‌پردازد.

در فصل «مدل‌های کیهانی جهان»، خواننده با برداشت‌های مختلف از جهان و جایگاه انسان روبه‌رو می‌شود. سپس در فصل «مدل دراماتیک»، زندگی در قالب نوعی نمایش یا بازی مورد توجه قرار می‌گیرد. فصل «دادوستد جاودانه» نیز رابطه متقابل میان انسان و جهان را دنبال می‌کند.

در این بخش، یکی از ایده‌های کلیدی کتاب شکل می‌گیرد: انسان نباید خود را صرفاً ناظری بیرونی بر جهانی جدا از خویش بداند.

بخش دوم؛ شبکه زندگی

بخش دوم با عنوان شبکه زندگی بر پیوستگی و وابستگی متقابل موجودات و پدیده‌ها تمرکز دارد.

فصل‌های «سطوح آگاهی»، «شبکه در نقش دام» و «شبکه در نقش بازی» نشان می‌دهند که زندگی را می‌توان به صورت مجموعه‌ای از ارتباطات متقابل دید. این بخش به خواننده کمک می‌کند از تصور فردگرایانه و کاملاً جدا از جهان فاصله بگیرد و رابطه خود با مجموعه زندگی را دوباره بررسی کند.

مفهوم شبکه در اینجا فقط یک تصویر استعاری نیست؛ بلکه راهی برای توضیح این مسئله است که هیچ بخش از زندگی کاملاً مستقل از بخش‌های دیگر نیست.

بخش سوم؛ سرمستی گریزناپذیر

در بخش سوم، بحث بیشتر به کنترل، عادت و تجربه انسانی نزدیک می‌شود.

فصل‌های «وابستگی و کنترل»، «هیپنوتیزم و خوگیری» و «فروپاشی هماهنگ» به این موضوع می‌پردازند که انسان چگونه در الگوهای تکراری ذهن و رفتار گرفتار می‌شود.

یکی از دغدغه‌های مهم واتس در این بخش، تلاش دائمی انسان برای کنترل زندگی است. انسان می‌خواهد آینده را پیش‌بینی کند، شرایط را ثابت نگه دارد و از اتفاق‌های ناخواسته دوری کند؛ اما زندگی ذاتاً متغیر است. از همین‌جا مسئله دیگری شکل می‌گیرد: آیا کنترل بیشتر واقعاً امنیت بیشتری ایجاد می‌کند؟

بخش چهارم؛ جهان به همین شکل

بخش چهارم شامل فصل‌هایی درباره کوآن ذن، یگانگی در عمل و تردید است.

در این بخش، خواننده با نوعی نگاه متفاوت به شناخت روبه‌رو می‌شود. در سنت ذن، همیشه قرار نیست هر پرسش با یک پاسخ منطقی و مستقیم حل شود. گاهی خود پرسش، ساختار ذهنی‌ای را که انسان به آن وابسته است آشکار می‌کند.

واتس از این شیوه استفاده می‌کند تا نشان دهد همه تجربه‌های انسانی را نمی‌توان در قالب مفهوم‌ها و تعریف‌های ثابت قرار داد.

بخش پنجم؛ جهان در نقش «خود»

در بخش پنجم، مسئله «خود» و هویت انسانی پررنگ‌تر می‌شود.

فصل‌هایی مانند «کیهان‌شناسی هندو» و «خودی‌ها و بیگانگان» به این موضوع نزدیک می‌شوند که انسان چگونه برای خود مرز می‌سازد و بخشی از جهان را «خود» و بخش دیگر را «دیگری» می‌داند.

از نگاه واتس، یکی از مهم‌ترین محدودیت‌های انسان این است که خود را یک «منِ» مستقل و محصور تصور می‌کند. در نتیجه، ارتباط میان فرد و جهان نادیده گرفته می‌شود.

بخش ششم؛ جهان در نقش «پوچی»

آخرین بخش کتاب به شیوه بودایی، ناپایداری و مکتب پوچی اختصاص دارد.

در این قسمت، مفهوم پوچی به معنای «هیچ‌چیز وجود ندارد» مطرح نمی‌شود. بلکه بحث اصلی درباره ناپایداری، تغییر و نبودن یک واقعیت ثابت و قابل چنگ‌زدن است.

از این دیدگاه، انسان زمانی دچار مشکل می‌شود که بخواهد چیزهای متغیر را ثابت کند یا برای خود و جهان تعریفی کاملاً قطعی بسازد. پذیرش تغییر، در نتیجه، نه به معنای انفعال، بلکه نوعی تغییر در نگرش به زندگی است.

کتاب فراتر از ذهن چه چیزی به خواننده می‌گوید؟

یکی از مهم‌ترین ویژگی‌های کتاب فراتر از ذهن این است که پاسخ‌های ساده و آماده ارائه نمی‌کند. واتس بیشتر از آنکه بگوید «چه کاری انجام دهید»، تلاش می‌کند نشان دهد چگونه به زندگی نگاه می‌کنید.

در بسیاری از موقعیت‌ها، انسان با ترس از تغییر، وابستگی به گذشته، نگرانی درباره آینده یا تلاش برای کنترل کامل شرایط، فشار روانی بیشتری برای خود ایجاد می‌کند. واتس با بررسی این الگوها، خواننده را به مشاهده آن‌ها دعوت می‌کند.

از سوی دیگر، کتاب میان فلسفه و زندگی روزمره فاصله زیادی ایجاد نمی‌کند. مفاهیمی مانند آگاهی، خود، وابستگی و پوچی در نهایت به تجربه‌های انسانی مانند ترس، میل، کنترل، تغییر و مرگ مربوط می‌شوند.

به همین دلیل، فراتر از ذهن آلن واتس را می‌توان کتابی درباره نحوه دیدن جهان دانست؛ نه صرفاً کتابی درباره فلسفه شرقی.

کتاب فراتر از ذهن برای چه کسانی مناسب است؟

این کتاب می‌تواند برای خوانندگانی مناسب باشد که به فلسفه شرقی، خودشناسی، آگاهی، معنویت، ذن، بودیسم و نگاه‌های متفاوت به مفهوم «خود» علاقه دارند.

همچنین افرادی که آثار آلن واتس را پیش از این خوانده‌اند، می‌توانند در این کتاب مجموعه‌ای از موضوعات مهم اندیشه او را در کنار یکدیگر دنبال کنند.

این کتاب برای کسی که انتظار دارد با یک کتاب خودیاری کاملاً عملی، مجموعه‌ای از تمرین‌های روزانه یا راهنمای گام‌به‌گام برای حل مشکلات شخصی مواجه شود، احتمالاً انتخاب متفاوتی خواهد بود. فراتر از ذهن بیشتر یک اثر تأمل‌برانگیز و فلسفی است که از خواننده می‌خواهد درباره برداشت‌های معمول خود از زندگی، ذهن و هویت فکر کند.

همچنین اگر به کتاب‌هایی علاقه دارید که میان فلسفه، روان‌شناسی، معنویت و خودشناسی ارتباط برقرار می‌کنند، این اثر می‌تواند برایتان جذاب باشد.

چرا کتاب فراتر از ذهن می‌تواند برای خواننده امروز جذاب باشد؟